Monumenten
Op deze pagina informeren wij u over de rijksmonumenten in de gemeente Bergen, het Monument der Gevallenen in Wellerlooi en diverse archeologische vondsten in nationaal park De Maasduinen. Eind 2002 stelt de gemeenteraad de gemeentelijke monumentenlijst vast. Ook enkele monumenten van deze lijst brengen wij op deze pagina onder uw aandacht.
U kunt in het onderstaande overzicht linken naar het onderwerp van uw keuze.
- Kasteel Well
- Oud kerkhof Well
- St. Vituskerk Well
- St. Rochuskapel Well
- St. Antoniuskapel Aijen
- Monumentale boerderijen
- Kerktoren Bergen
- St. Antoniuskapel Heukelom
- Kapel O.L.V. van Smarten Afferden
- Kerk Afferden
- Korenmolen Afferden
- Kasteel Bleijenbeek Afferden
- Veldkruis Afferden
- Mariakapelletje/ Annakapelletje
- Monument der Gevallenen Wellerlooi
- Archeologische vondsten nationaal park
1. Kasteel Well
Het belangrijkste historische monument in de gemeente Bergen is het kasteel in Well, dat het pronkjuweel van de Noordlimburgse kastelen wordt genoemd. In de Tweede Wereldoorlog heeft het grote schade opgelopen maar daarna is het goed hersteld. Het is een complex gebouw met niet alleen een imposante geschiedenis maar ook een grote actuele waarde. In het Rijksmonumentenregister wordt het gebouw als volgt omschreven. ‘In binnengracht gelegen vierkant hoofdgebouw met binnenplaats, een ronde hoektoren onder een knobbelspits en een poortpaviljoen met een zwenkgeveltje met jaartal 1637. Verder zijn er drie dienstvleugels om de voorhof, waarvan de zuidelijke een open hal heeft met hoofdgestel op Dorische kolommen, de middelste de poort bevat en de noordelijke twee ronde toren bevat: een zware bij de noordoost hoek en een kleine bij de poortvleugel. Van de voorhof voert een gemetselde boogbrug naar het hoofdgebouw.
De historie van het kasteel
De historie gaat terug naar de dertiende eeuw. Het doel van de in die tijd gebouwde burcht was de vitale overgang van de Maas te beschermen. Sinds onheuglijke tijden vormde een pontveer de verbinding tussen beide Maasoevers. Vanuit Well kon men het gehele gebied overzien. Omstreeks 1400 is rond de gebouwen een hoge muur opgetrokken met hoektorens, voorzien van kantelen en schietgaten. Van zo'n toren is ten zuidoosten van het kasteel een ruïne bewaard gebleven.
Ondergang en herbouw
In de Tachtigjarige Oorlog was het kasteel de inzet van de strijd tussen Spaanse en Staatse troepen. In 1579 heeft Maarten Schenck van Nijdeggen het kasteel ingenomen voor de Spanjaarden. In 1588 is het kasteel door hen verwoest en grotendeels gesloopt, daardoor heeft het zijn betekenis als vesting verloren. In het begin van de zeventiende eeuw zijn het herstel en de herbouw begonnen. In 1609 is vóór het poortgebouw de tiendschuur gebouwd, die van 1946 tot en met 1956 nog gebruikt is als noodkerk voor de parochie Well. Met de herbouw van de voor- en hoofdburcht is men begonnen in respectievelijk 1614 en 1621.
Na 1945
Omdat het kasteel sinds 1905 eigendom was van de Duitser dr. Richard Wolters werd het in 1945 door de Staat der Nederlanden als vijandelijk vermogen in beslag genomen. Bij het herstel is gezocht naar een nieuwe eigenaar en gebruiker. In 1950 is het door het bisdom Roermond aangekocht voor het vormingswerk. Vanwege de hoge kosten van het onderhoud is het in 1969 overgenomen door de Limburgse Kastelenstichting. De huidige eigenaar is het Emerson College uit Boston (VS), dat het kasteel gebruikt als Europees educatief centrum voor zijn studenten.
Naar boven
2. Muurwerk van het oude kerkhof in Well
Het muurwerk van het oude kerkhof direct langs de Maas in Well is ook vermeld op de Rijksmonumentenlijst. Hier is het onderste muurwerk van de in 1944 verwoeste parochiekerk bewaard gebleven. De levensgrote beelden uit de zeventiende eeuw, die als Calvariegroep deel uitmaken van het oude kerkhof met vele oude grafstenen trekken ongetwijfeld ook de aandacht. Naast het kerkhof staat de St. Vituskapel ter herinnering aan de parochiekerk, die na de Tweede Wereldoorlog gesloopt is.
Naar boven
3. Kerk van de H. Vitus in Well
De kerk van de H. Vitus in Well is geen rijksmonument. In het interieur bevinden zich echter nog talrijke inventarisstukken uit de oude kerk (1320): altaren, communiebank, de doopvont, de kuip van de oude preekstoel, het tabernakel, de godslamp, oude houten beelden, liturgisch vaatwerk, paramenten, kandelaars en nog allerlei kleine kostbaarheden en devotionalia. De kerk, de kunstschatten en devotionalia die het interieur sieren zijn een bezoek meer dan waard.
Naar boven
4. Sint Rochuskapel op de Kamp in Well
Reeds de zestiende eeuw woonde de familie Daemen op de Kamperhof. Uit deze familie is de stichter van de Sint Rochuskapel voortgekomen. Nadat Derck Daemen in 1705 in een weiland bij de Maas een kapelletje ter ere van de Moeder van Smarten had laten bouwen heeft hij in 1715 de Sint Rochuskapel gesticht. Voor de bouw hiervan heeft de vroegere Barbarakapel bij het kasteel in Well model gestaan. De patroon van de kapel is Sint Rochus, een van de veertien noodhelpers, die afzonderlijk als patronen tegen bijzondere kwalen of verenigd in algemene nood worden aangeroepen. Sint Rochus is de patroon tegen de pest en besmettelijke ziekten.
Het gebouw
De kapel is een rechthoekig gebouw met een klokkentorentje. De muur aan de westzijde, waar zich de toegang bevindt, wordt afgesloten met een sierlijke topgevel. In de laatste maanden van de oorlog 1940-1945 is de kapel herhaaldelijk getroffen door granaatvuur en uiteindelijk door de bezetter opgeblazen. Na de oorlog is de kapel eerst provisorisch en in 1959 definitief in oude luister hersteld. Sinds die tijd hangt het klokje uit 1722 in het torentje, dat gesierd wordt door het eveneens bewaard gebleven handgesmede ijzeren kruis uit 1715. Tegen de buitenzijde van het koorgedeelte van de kapel staat het mergelstenen front van een sacramentshuisje, afkomstig uit de parochiekerk van Well, dat daar in vroegere tijden gebruikt werd voor het bewaren van het Eucharistisch Brood. Het geheel staat op een halve molensteen, rustend op een zuil, die een oude grenssteen geweest moet zijn.
Het interieur
Bij het binnengaan van de kapel trekt het barokke altaar met het beeld van St. Rochus de aandacht. Dit altaar (daterend van omstreeks 1700) is afkomstig uit Schin op Geul. Het is in 1962 gekocht. Het oude beeld van St. Rochus heeft zijn ereplaats in de kapel behouden. Het laat de heilige zien met een pelgrimsstaf, wijzend op een pestbuil op zijn bovenbeen. St. Antonius Abt wordt meestal met een varken afgebeeld en St. Rochus met een hond.
Naar boven
5. Sint Antoniuskapel in Aijen
Hoewel het stichtingsjaar van de kapel niet bekend is, wordt algemeen aangenomen dat dit bouwwerk dateert van omstreeks 1600, hetgeen zowel uit de bouwtrant als uit de vorm van de stenen kan worden opgemaakt.
Gotische bouwstijl
De kapel is in gotische bouwstijl opgetrokken. De stenen waaruit de kapel is opgetrokken zijn van een groot formaat, maar ze zijn van slechte kwaliteit, zodat bij de restauratie in 1935 besloten de gehele kapel te sauzen. Bij de restauratie is geconstateerd dat het interieur vroeger overwelfd is geweest. Bij het afbikken van de muren waren de sporen hiervan duidelijk zichtbaar. Gedeelten van kraagstenen waarop de bogen steunden, waren nog aanwezig.
Kloosterkapel
De bouwmeester of stichter is tot heden onbekend. Ook over het doel waarvoor deze kapel in Aijen werd gebouwd, bestaan slechts vage aanduidingen. Er zijn aanwijzingen dat het een kloosterkapel is geweest, die tevens voor de openbare dienst bestemd was. Het is mogelijk dat de reguliere kanunniken in Aijen een klooster hadden. Het nu aanwezige kruisbeeld werd in 1663 aangekocht. Het oude klokje in de toren werd bij de vrede van Munster aangebracht. In 1942 werd het klokje door de Duitsers geroofd. Na de bevrijding werd het in de omgeving van Hamburg gelukkig teruggevonden.
'Köpkesmert'
Uit enkele geschriften uit de 17e eeuw blijkt, dat zich reeds in die tijd een traditie rond de kapel had gevormd. Er werden namelijk varkenskoppen, die door inwoners van Aijen ter beschikking werden gesteld, geveild. De opbrengst was voor de instandhouding van de kapel. Dit was de zogenaamde `Köpkesmert' voor St. Tunnes. De koppen werden meteen weer teruggeschonken door de koper om opnieuw geveild te worden. Deze oude traditie wordt door de bewoners van Aijen tot op de dag van vandaag in ere gehouden.
Naar boven
6. Monumentale boerderijen en woonhuizen
Van de oude boerderijen en woonhuizen, die de oorlog van 1940-1945 doorstaan hebben en daarna in oude stijl hersteld zijn, is een drietal op de Rijksmonumentenlijst geplaatst. Dit zijn twee boerderijen tegenover de kapel van Aijen. De adressen van deze panden uit de negentiende eeuw zijn Aijen 19 en 21.
Het derde pand is het dubbele woonhuis, Maasstraat 2 en Oude Kerkstraat 1 in Bergen. In de Rijksmonumentenlijst wordt dit pand omschreven als een groot bakstenen huis onder een zadeldak tussen topgevels en vlechtingen, daterend uit de negentiende eeuw.
Naar boven
7. Toren op het kerkhof in Bergen
Op het kerkhof van Bergen heeft de parochiekerk van Bergen gestaan totdat deze in 1932 door een nieuw kerkgebouw vervangen is. Een paar jaren later is dit gebouw met uitzondering van de eeuwenoude Romaanse toren gesloopt. Het gaat hier om een waardevol historisch monument, dat dateert uit dezelfde tijd als de kerktoren in Afferden. In de loop van de tijd hebben bij deze toren achtereenvolgens verschillende kerken gestaan, in elk geval een gotische en een Romaanse zoals blijkt uit de aanzetten bij de toren.
Drie geledingen
De toren is opgebouwd in drie geledingen. Het onderste gedeelte, bestaande uit ijzeroersteen, dateert waarschijnlijk uit de dertiende eeuw. Het was aanvankelijk geheel effen. Later is hierin een toegang aangebracht, zodat de benedenruimte van de toren als portaal van de kerk gebruikt kon worden. De tweede geleding met eenvoudige ornamenten is voornamelijk van mergelsteen terwijl voor de hoogste geleding in hoofdzaak bakstenen gebruikt zijn. Hierin bevinden zich galmgaten en dichtgemetselde rondboogvensters.
Restauratie en oorlogsschade
Na een grondige restauratie in 1942, onder toezicht van Rijksmonumentenzorg, was de toren een fraai monument. Dit was helaas van korte duur. Tijdens de langdurige frontperiode van 1944-1945 lag de toren herhaaldelijk in het schootsveld van de strijdende troepen. Na de bevrijding in 1945 stond in Bergen nog slechts een zwaar gehavende toren. Dit bouwwerk is in 1970 door de parochie voor een symbolisch bedrag van één gulden verkocht aan de gemeente Bergen. Sindsdien zijn wel maatregelen getroffen tegen verder verval van de toren maar herstel in de vroegere staat is helaas een onvervulde wens gebleven.
Naar boven
8. Sint Antoniuskapel in Heukelom
Het is niet bekend, door wie deze kapel werd gesticht en ook over het doel van de stichting zijn geen gegevens bekend. Er zijn aanwijzingen dat de adellijke kasteelheren van Bleijenbeek de kapel hebben gebouwd in de omgeving van de door pachters gebruikte landerijen. In ieder geval werd de kapel in de 18e eeuw op kosten van de heren van Bleijenbeek onderhouden. In een verslag van de visitatie in 1669 werd reeds van deze kapel melding gemaakt. De eerste kapel schijnt door oorlogshandelingen tussen de Staatse en Spaanse troepen te zijn verwoest. Waarschijnlijk is de kapel met het bijbehorende zwaar beschadigde koor daarna geheel afgebroken en in de huidige vorm opnieuw opgebouwd.
Het gehucht Heukelom behoorde aanvankelijk tot de parochie Afferden. Later is een gedeelte van dit buurtschap bij de St. Petrusparochie van Bergen gevoegd. Tot 1820 werden de diensten in de kapel dan ook door de kapelaan van Afferden verricht. Na die tijd werden er lange tijd géén H. Missen meer gelezen. Door het ontbreken van toezicht en onderhoud kwam de kapel in een verwaarloosde toestand te verkeren. Deze situatie werd nog verergerd door de gevolgen van de grote watersnood in 1820, toen het altaar geheel onder water kwam te staan.
Herstel door de parochie van Bergen
Door de parochie van Bergen werd in 1859 overgegaan tot het herstel van dit bedehuisje. Hiernaar verwijst het in de voorgevel aangebrachte jaartal. Er werd een nieuw torentje op het dak geplaatst en ook het interieur werd opgeknapt. Door de kapelaan van Bergen werd nadien wekelijks een H. Mis opgedragen in de herstelde St. Antoniuskapel.
De klok van de kapel
De eerste klok van de kapel, gegoten omstreeks 1670, is spoorloos verdwenen. In 1904 werd door de inwoners van Heukelom een nieuwe klok aan de kapel geschonken. Deze klok werd door de Duitsers in de oorlogsjaren 1940-1945 tijdens de klokkenroof weggehaald. Na de bevrijding werd deze klok bij de in Duitsland gevonden voorraad klokken weer teruggevonden, dankzij het aangebrachte opschrift: ‘te 1904 geschonken door de inwoners van Heukelom.'
Naar boven
9. Kapel van O.L.V. van Smarten in Afferden
De Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) is in veel opzichten een roerige tijd geweest. Toen gold ook al: ‘Nood leert bidden’. Hierdoor onstand in het begin van de zeventiende eeuw in Afferden een klein brandpunt van godsdienstig leven. De herinnering hieraan is bewaard gebleven in de kleine kapel van Onze Lieve Vrouw van Smarten. Pastoor Jan van Goch heeft deze kapel in 1612 heeft bouwen.
Vanuit plaatsen buiten Afferden kwam men ter bedevaart naar dit bedehuis, dat vroeger ook wel kapelletje der Zeven Weeën werd genoemd. Door krijgsgewoel in de zeventiende eeuw is het gebouw verwoest. Pastoor P. Vossen heeft het in 1688 laten herbouwen. Omdat de ruimte van het kapelletje beperkt is, heeft pastoor W. Berden in 1909 een grotere kapel laten bouwen, die aan de achterkant direct aansluit aan de kleine kapel.
De kleine kapel
De kapel uit 1612, herbouwd in 1688, heeft een Griekse kruisvorm. Uit het leien kruisdak verrijst een vierkant klokkenspitsje met kruis en windvaan, met de tekst ‘Ave Maria'. De inwendig ongeveer 3,5 meter lange en brede ruimte is overkluisd met tongewelven. Het houten altaar met vier getorste zuiltjes en een schelpnis dateert uit de zeventiende eeuw evenals het beeld van Onze Lieve Vrouw van Smarten. De kapel heeft twee glas-in-lood ramen van de Nijmeegse glazenier Henk van den Burg.
De grote kapel
Een trapje van vier treden is de verbinding tussen de kleine kapel en de in 1909 gebouwde grotere kapel. Het is een zeshoekige bakstenen gebouw met een eveneens zeshoekige ingesnoerde toren, bekroond met een kleine klokkentoren Het gebouw heeft bakstenen gewelven. De ingang is in het vooruit springend geveldeel met zadeldak. De vensters en deuren hebben hardstenen dorpels. In vier gevelpartijen bevinden zich telkens drie glas-in-lood ramen met aan de bovenzijde segmentboogvormig metselwerk; aan de achterzijde van het koorgedeelte is soortgelijk decoratief metselwerk aangebracht. De bouwstijl is neo-Romaans. Het gebouw is een mooi voorbeeld van de traditionele kapelbouw. Het is in 1983 grondig gerestaureerd. De kapel wordt tegenwoordig nog gebruikt voor kerkelijke vieringen.
Naar boven
10. Kerk en toren in Afferden
De parochiekerk in Afferden was in de laatste maanden van de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd. Behalve de toren is deze kerk in 1958 door nieuwbouw vervangen.Bij de herbouw van de kerk is dit historisch waardevol bouwsel in oude glorie hersteld. Het is geheel van het ontsierende pleisterwerk ontdaan. Sedert 1958 is het een uniek pronkstuk naast het nieuwe kerkgebouw. De Romaanse toren met een gedrongen vierkante spits heeft drie geledingen, waarvan de onderste dateert uit de twaalfde eeuw. Deze is geheel uit ijzeroersteen opgetrokken. De tweede geleding bestaat aan de binnenkant uit mergelblokken en aan de buitenkant ook uit ijzeroersteen en de derde uit baksteen. De geleding boven het vlakke onderstuk is versierd met door rondboogjes met elkaar verbonden verticale muurbanden. In de derde geleding zijn bij de restauratie in 1958 galmgaten met rondbogen aangebracht. Het bakstenen traptorentje aan de zuidkant dateert waarschijnlijk uit de zeventiende eeuw.
Het monumentale altaar
Ofschoon behalve de toren de gehele kerk in 1958 door een nieuw gebouw vervangen is, heeft men het hoofdaltaar met de kostbare albasten reliëfs kunnen behouden. Deze reliëfs zijn in de Tweede Wereldoorlog tijdig in de kelder van de pastorie opgeborgen. Daardoor hebben zij in de frontperiode 1944-1945 weinig schade opgelopen. Na enige noodzakelijke restauraties heeft het oude altaar met toebehoren in 1973 in de nieuwe kerk weer zijn ereplaats gekregen. In zeven albasten taferelen wordt het lijden van Christus weergegeven.
Van Engeland naar Afferden
Over de wijze, waarop het kostbare bezit in de kerk van Afferden is gekomen, bestaat enige onzekerheid. Wellicht hebben Engelse monniken, die tijdens de reformatie uit Engeland naar het klooster van St. Agatha bij Cuijk kwamen hun altaarstuk meegenomen. Dit stuk dateert volgens deskundigen reeds uit de 15de eeuw. Het altaar in zijn geheel is waarschijnlijk in 1661 aan de kerk geschonken door de kasteelheer van Bleijenbeek Dirk Schenk van Nijdeggen en zijn vrouw Anna Margaretha van Nassau-Cortenbach-Grimhuizen.
Naar boven
11. Korenmolen ‘Nooit Gedacht' in Afferden
De korenmolen ‘Nooit Gedacht' ligt aan de weg van Afferden naar Siebengewald. Deze molen is tegenwoordig nog de enige windmolen in de gemeente Bergen. Ook in Aijen-Bergen en in Well heeft tot het einde van de Tweede Wereldoorlog zo'n molen gestaan. Deze zijn echter in de laatste maanden van 1944 door Duitse militairen opgeblazen. Op de plaats waar nu de molen ‘Nooit Gedacht' staat, is in 1883 een molen gebouwd ter vervanging van een in 1882 afgebrande molen. Deze molen stond op de Meulenberg bij kasteel Bleijenbeek.
Na de bevrijding hebben Hub Beijk en Chris van den Bergh het nodige ondernomen voor de herbouw van de molen. In 1958 is dit doel bereikt: de wieken konden weer draaien. Voor de restauratie van de molen zijn in 1958 onder andere wieken, drijfwerk en kap aangekocht van de gesloopte St. Joseph molen in Heide bij Venray.
Belt- of bergmolen
De molen staat op een natuurlijke heuveltop. Hij heeft het typische karakter van een belt- of bergmolen, waarvan de opslagplaats bereikbaar is via een lager gelegen inrit. De molen is een bovenkruier. Dit betekent dat alleen de kap beweegbaar is, die draait als hij naar de wind wordt gezet. De vlucht van de wieken bedraagt ongeveer 25 meter.
Naar boven
12. Kasteel Bleijenbeek in Afferden
De benaming van Bleijenbeek is afgeleid van ‘Blije beek’, in de betekenis van heldere beek. Het kasteel ligt aan de Eckeltsebeek, die in de eerste helft van de veertiende eeuw gegraven is voor de afwatering van veengronden in het achterland. In 1405 wordt Bleijenbeek voor het eerst genoemd. Dit landgoed gaat dan over van Rutger van Alpen naar Derrick Schenck van Nijdeggen. In dat jaar bestond het landgoed waarschijnlijk uit een door een gracht omgeven boerderij met een woontoren. Later is dit bouwwerk geleidelijk uitgebreid tot een middeleeuws kasteel.
Van Tachtigjarige Oorlog naar 1945
De Tachtigjarige Oorlog is niet ongemerkt aan het kasteel voorbijgegaan. Maarten Schenck van Nijdeggen, die afwisselend vocht aan de kant van de Spaanse en de Staatse troepen en brandstichtend en plunderend rondtrok, heeft in 1576 kasteel Bleijenbeek bezet. In 1589 is het ontzet door de Spanjaarden. Daarbij heeft het kasteel grote schade opgelopen. Na 1589 is met behoud van gedeelten van het oude kasteel een nieuw gebouw opgezet, dat in hoofdlijnen het kasteel geweest is, dat hier gestaan heeft tot 1945. Het jaartal 1688, vermeld boven de hoofdingang van het kasteel, verwijst naar de afsluiting van deze herbouw en vernieuwing.
Door het bombardement op 21 februari 1945 is het imposante kasteel in een ruïne veranderd.
Beschrijving van het verwoeste kasteel
De ruïne geeft nog de contouren van het gebouw, dat eens gezien werd als een goed voorbeeld van een ridderlijke woning van de tweede helft van de zeventiende eeuw. De toegang tot het gebouwencomplex was op de plaats, waar nu nog de brug over de kasteelgracht ligt. Hier lag het poortgebouw dat het meest zuidelijke gedeelte was van het gehele complex. Door de poort kwam men op de binnenplaats, waar tegenover het kasteel de boerderij en de dienstgebouwen lagen. Van deze ruimten, die in 1911 grotendeels afgebrand maar later herbouwd zijn, is na 1945 niets bewaard gebleven. Het hoofdgebouw was het sluitstuk van de binnenplaats. Het bestond uit vier om een binnenpleintje aangelegde vleugels. In de voorvleugel was de ingang naar dat binnenpleintje. In het driehoekig bovenstuk van deze ingang prijkte het wapen van de familie Schenck van Nijdeggen. Deze familie heeft hier lang gewoond totdat in 1709 de familie Van Hoensbroeck door erfopvolging in het bezit van het kasteel gekomen is. Het gebouw bestond uit een halfondergrondse verdieping met onder andere keuken, werkvertrekken en kelders. Daarboven waren twee gemetselde verdiepingen. Onder de met leien beklede schilddaken waren nog grote zolderruimten.
Naar boven
13. Veldkruis bij St. Jozefkapelletje in Afferden
Bij de ruïne van het kasteel Bleijenbeek staan aan de overkant van de weg van Afferden naar Siebengewald een wegkapelletje van St. Jozef en een veldkruis. Bij een verkenningstocht door de gemeente Bergen treft men verschillende weg- en veldkruizen aan. Het veldkruis bij het St. Jozefkapelletje in Afferden is echter het enige weg- of veldkruis dat in de Rijksmonumentenlijst is opgenomen. Volgens een aantekening op de Rijksmonumentenlijst is het kruis van Bleijenbeek uitgevoerd in zeventiende-eeuwse trant. Het kruis is echter van jongere datum. Evenals de St. Jozefkapel is dit kruis waarschijnlijk geplaatst door de bewoners van kasteel Bleijenbeek.
Naar boven
14. Mariakapelletje en Annakapelletje
De gemeente Bergen heeft nog een tiental kleinere veld- of wegkapelletjes. Het Mariakapelletje en het Annakapelletje, beiden uit de zeventiende eeuw, zijn opgenomen in de Rijksmonumentenlijst.Wie vanuit het dorp Well de weg langs de Maas volgt in de richting van Wellerlooi vindt bij de eerste afslag naar de weg Nijmegen-Venlo een Mariakapelletje. Dit kapelletje is in 1660 opgericht door de bewoners van de Grote Waaij.
Aan de N271, Nijmegen-Venlo ligt tussen Wellerlooi en Arcen, ten noorden van Hostellerie de Hamert, het Annakapelletje. Dit gecementeerd heiligenhuisje draagt het jaartal 1663. In dat jaar heeft de kasteelheer van Well dit kapelletje laten bouwen bij gelegenheid van een huwelijk.
Naar boven
15. Monument der Gevallenen in Wellerlooi
Tijdens de Meistaking in 1943 zijn op de Wellsche Heide (het huidige landgoed De Hamert) in Wellerlooi 7 Nederlandse verzetsstrijders door de Duitsers gefusilleerd.
Op deze plek is in 1950 een houten kruis met de namen van de zeven verzetsstrijders geplaatst. In 1980 is dit herdenkingskruis vervangen door het huidige monument.
In 1990 is het monument geadopteerd door het St. Antoniusgilde uit Well. Elk jaar organiseert de gemeente samen met het gilde op 4 mei een stille herdenkingstocht naar het monument.
Naar boven
16. Archeologische vondsten in De Maasduinen
In Nationaalpark De Maasduinen zijn verschillende archeologische vondsten gedaan. Grafvelden met vondsten van klokbekers wijzen erop dat er al 4.000 voor Christus mensen in het gebied woonden. De ongeveer honderd graven maken deel uit van een groot urnenveld, dat in 1930 werd ontdekt. Ze lagen in het overgangsgebied tussen het veengebied en de hogere zandgronden (Rijnterras), op het terrein van de beide grindafgravingen aan weerszijden van de weg naar Twisteden. De vondsten uit de grafvelden zijn ondergebracht in het rijksmuseum voor oudheden in Leiden.
Grafheuvels
De Scherpenheuvel is een van de grootste grafheuvels van Nederland. Deze is niet open gemaakt. Onderzoek voor de restauratie in 1992 heeft bewezen dat hier een grafheuvel is. De grootte (omvang 24 meter en 3 meter hoog) en de ligging op deze opvallende plaats maken duidelijk dat er sprake is van het graf van een belangrijk persoon. In de regio staat deze grafheuvel ook bekend als het Vorstengraf.
Er is mogelijk sprake van twee grafheuvels op elkaar. Bij het onderzoek is besloten de heuvel niet volledig af te graven. De ligging in een terrein van Het Limburgs Landschap maakt dat de heuvel volledig beschermd is. Ook denken de archeologen dat er weinig nieuwe gegevens bekend worden door afgraving.
Kastelen
Aan de N271, Nijmegen-Venlo, vlak bij de Maas bij Wellerlooi, liggen de resten van de voormalige roofridderburcht De Stalbergh, daterend uit de 14e eeuw. In het gebied staat ook het kasteel Well met een romaanse bouwstijl, bekend vanaf de 13e eeuw. Dergelijke kastelen werden gebouwd als verdedigingswerk, waren oorgracht en lagen bij voorkeur aan de monding van een beek.
Naar boven
